GOVERNMENT OF TONGA

MEDIA RELEASE

(‘Aho 25 Fepueli, 2016)

“Faka’ilonga’i ‘e he Palemia ‘a hono tukuatu ‘o e Palani Fakafonua ‘a Tonga ki he Hala Fononga ki ha Tonga Mo’ui Lelei”

Na’e faka’ilonga’i ‘e he Palemia, Hon. Samuela ‘Akilisi Pohiva ‘a e tukuatu ki he kakai e fonua ‘a e Palani Fakafonua ‘a Tonga ki hono Faka’ehi’ehi mo Tauhi’i ‘a e Ngaahi Fokoutua ‘oku ‘Ikai ke Pipihi pe ko e Hala Fononga ki ha Tonga Mo’ui Lelei ki he ta’u ‘e nima ka hoko mai, ‘i he Tusite 24 ‘o Fepueli 2016 ‘i he Fale Fakataha’anga Kalofiama ‘o Epworth ‘i Nuku’alofa.

Ko e Palemia Hon. Samuela ‘Akilisi ‘i he’ene me’a ‘o tukuatu ki he kakai e fonua ‘a e Hala Fononga ki ha Tonga Mo’ui Lelei

Ko e Palemia Hon. Samuela ‘Akilisi ‘i he’ene me’a ‘o tukuatu ki he kakai e fonua ‘a e Hala Fononga ki ha Tonga Mo’ui Lelei

Na’e me’a ‘a e Palemia ko e visone ‘a e Pule’anga Tonga ‘i he Palani Fakalakalaka ‘oku pehe “Ke lalaka atu ‘a Tonga mo poupou’i ha tūkunga mo’ui ‘oku leleiange ma’ae kakai kotoa pe”. Na’a ne fakamamafa’i ko e maka tuliki ke a’usia ‘a e visone ko ia, ko ha kakai mo’ui lelei ke ngaue’i ‘a e fonua pea ko e ‘uhinga ’eni ‘oku kei tukupā ai ‘a e Pule’anga ke fakamalohi’i ‘etau tau’i ‘a e fokoutua tamate tangata ko ’eni, ‘a e ngaahi Fokoutua ‘oku ‘ikai ke Pipihi.

Na’e mahino foki ko e talu mei he 2004 mo e taaimu’a ‘a Tonga ni ‘i he Pasifiki ‘i hono fakahoko e ngaahi ngaue ke tau’i’aki ‘a e ngaahi fokoutua ‘ikai ke pipihi. Na’e kau heni ‘a e hoko ‘a Tonga ko e fuofua fonua he Pasifiki ke fa’u ‘enau Palani Fakafonua ke tau’i’aki ‘a e ngaahi fokoutua ‘oku ‘ikai ke pipihi ‘i he 2004; fokotu’u ‘o e Kautaha Tau’ataina ke ne tokangaekina ‘a e Mo’ui Lelei, ‘a ia ‘oku ui ko Tonga Health he 2007, fakahoko e polokalama ki hono tokanga’i e mo’ui lelei hange ko e “Kau mai Tonga ke tau netipolo” he 2013; hiki ‘o e tute ‘o e tapaka pea mo hono pulusi ‘o e savea hono ua ki he ngaahi fokoutua ‘ikai ke pipihi ‘i he 2014.

Lolotonga e fakahoko ‘o e ngaahi ngaue ko ia ‘oku kei kau pe ‘a Tonga ni he tokolahi taha ‘i mamani ‘oku tu’u laveangofua ki he ngaahi fokoutua ‘oku pipihi, hange ko e suka, mahaki mafu mo e kanisaa pea ko e peseti ‘e 99 ‘o e kakai lalahi ‘o Tonga ni ‘oku nau tu’u laveangofua ki he ngaahi fokoutua ni. Ko ia ‘oku kei fu’u fiema’u ke hoko atu ‘a e ngaue lahi ke fakahoko.

‘Oku kau ki he ngaahi ngaue ko eni ‘a hono fakakau ‘a e Palani Fakafonua ‘a Tonga ki hono Faka’ehi’ehi mo Tauhi’i ‘a e Ngaahi Fokoutua ‘oku ‘Ikai ke Pipihi he ‘asenita ‘a e Pule’anga, ngaahi hoa ngaue mei tu’apule’anga, sosaieti sivile, ngaahi Siasi, ngaahi famili mo e kakai kotoa pe ‘i Tonga ni. ‘Oku tuifio ‘i he palani ko ’eni, ‘a e ngaahi lao mo e ngaahi polokalama ke ngaue’aki he ngaahi me’a ‘oku ne fakatupu ‘a e Fokoutua ‘ikai ke Pipihi, ‘o kau ki heni ‘a e ngaahi ta’au faka’ekonomika fakamamanilahi ‘oku ne uesia ‘a e me’atokoni mo e inu ‘oku tau ma’u, pea pehe foki ki he ma’u ‘o e tapaka, pea mo ‘etau mo’ui ngaungaue.

Na’e fakamamafa’i ‘e he Palemia ‘a e mahu’inga ke ngaue’i ‘a e Palani, ‘e toki mahu’inga mo ‘aonga ‘a e Palani ‘oka kau fakataha ‘a e Pule’anga, Kakai mo e ngaahi Kautaha fengaue’aki ki hono ngaue’i ‘o e Palani. Ka pehe, ‘oku ‘i ai ha ‘amanaki te tau sio ki ha ola ‘i he kakato ‘a e ta’u ‘e nima.

Na’a ne fakamalo ki he Pule’anga ‘Aositelelia ‘i he tokoni mo e poupou kotoa pe na’a nau fai ki hono fa’u ‘o e palani pehe ki he Kautaha Mo’ui ‘a Mamani mo e ngaahi hoa ngaue ‘i he tukuifonua muli ‘i he tokoni mo e poupou ki hono fa’u mo ngaue’i ‘a e Palani Fakafonua.

Ko e Palemia mo e kau fakaafe ki he polokalama faka’ilonga’i hono tukuatu ki he kakai ‘o e fonua ‘a e Hala Fononga ki ha Tonga Mo’ui Lelei

Ko e Palemia mo e kau fakaafe ki he polokalama faka’ilonga’i hono tukuatu ki he kakai ‘o e fonua ‘a e Hala Fononga ki ha Tonga Mo’ui Lelei

 

-NGATA’ANGA

Tukuatu mei he:‘Ofisi ‘o e Palemia, Pule’anga Tonga, Nuku’alofa, Tonga.Tu’asila:Hala Taufa’ahau, Puha 62.Tel: (676) 24 644     Fax: (676) 23 888; Ngaahi Faka’eke’eke- Email: pressoffice@pmo.gov.to  

Translate »